İdare hukuku; devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinin kişilerle olan ilişkilerini düzenleyen hukuk dalıdır. İdarenin aldığı bir karar ya da gerçekleştirdiği bir eylem nedeniyle hakları etkilenen kişiler, bu işlem ve eylemlere karşı idari yargıda dava açabilir.
Hangi konularda hizmet verilir?
- İdari işlemlerin iptali istemiyle açılan iptal davaları
- İdari işlem veya eylemlerden doğan zararların tazmini için tam yargı davaları
- Yürütmenin durdurulması talepleri
- İdareye yapılacak başvurular, itirazlar ve bilgi edinme başvuruları
- İdari para cezalarına karşı başvurular
- İmar, ruhsat, kamulaştırma ve ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar
- Kamu görevlilerine ilişkin işlemler (ayrıntılar için Kamu Personel Hukuku)
İdari dava türleri
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre idari davalar başlıca üç türdür:
İptal davası
Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olan idari işlemlerin iptali için, menfaati ihlal edilenler tarafından açılır.
Tam yargı davası
İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından, uğranılan zararın tazmini için açılır.
İdari sözleşme davaları
Kamu hizmetlerinin yürütülmesi için yapılan sözleşmelerin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda açılır.
Dava açma süreleri
Özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde dava açma süresi Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gündür. Süre kural olarak işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
İlgililer, idari davaya konu olabilecek bir işlemin kaldırılması veya değiştirilmesini dava açma süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan isteyebilir. Bu başvuru dava açma süresini durdurur. Başvurunun reddi veya kanunda öngörülen süre içinde cevap verilmemesi hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.
Yürütmenin durdurulması
İdari işlemler kural olarak dava açılmasıyla durmaz. İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, mahkemeden yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi istenebilir.
İdari para cezaları
İdari para cezalarına karşı başvuru yolu, cezanın dayandığı kanuna göre değişir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari yaptırım kararlarına karşı kural olarak tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur; bazı özel kanunlarda ise idare mahkemesinde dava açılması öngörülmüştür. Doğru yolun ve sürenin belirlenmesi bu nedenle önem taşır.